در كنفرانس JavaOne 2006 چه گذشت؟

به نقل از: بهروز نوعي پور
ماهنامه شبکه - تير ۱۳۸۵ شماره 66

اشاره :
كنفرانس امسال JavaOne در حالي به كار خود پايان داد كه جاناتان شوارتز، مديرعامل جديد سان‌مايكروسيستمز اولين حضور خود را در كسوت رهبري اين شركت در همايشي با اين اهميت تجربه مي‌كرد. سان هر سال ميزبان اين كنفرانس است كه مهم‌ترين رويداد دنياي جاوا تلقي مي‌شود. اما شايد امسال بسياري از خبرنگاران، كارشناسان فناوري اطلاعات، مديران شركت‌هاي كامپيوتري و برنامه‌نويسان جاوا با اين انگيزه به جاوا‌وان آمده بودند كه با برنامه‌هاي مديرعامل جديد سان در زمينه راهبري اين شركت، به ويژه در ارتباط با پلتفرم جاوا آشنا شوند.
كنفرانس امسال JavaOne در حالي به كار خود پايان داد كه جاناتان شوارتز، مديرعامل جديد سان‌مايكروسيستمز اولين حضور خود را در كسوت رهبري اين شركت در همايشي با اين اهميت تجربه مي‌كرد. سان هر سال ميزبان اين كنفرانس است كه مهم‌ترين رويداد دنياي جاوا تلقي مي‌شود. اما شايد امسال بسياري از خبرنگاران، كارشناسان فناوري اطلاعات، مديران شركت‌هاي كامپيوتري و برنامه‌نويسان جاوا با اين انگيزه به جاوا‌وان آمده بودند كه با برنامه‌هاي مديرعامل جديد سان در زمينه راهبري اين شركت، به ويژه در ارتباط با پلتفرم جاوا آشنا شوند.
تم اصلي؛ جاوا و اپن سورس‌
در حال حاضر مسئله اپن سورس كردن فناوري جاوا مهم‌ترين چالشي است كه سان در عرصه نرم‌افزار با آن روبه‌روست و همان‌طور كه پيش‌بيني مي‌شد، درون‌مايه اصلي همايش امسال به همين موضوع اختصاص داشت. البته جاناتان شوارتز در سخنراني افتتاحيه اين همايش در پاسخ به پرسش <ئgt; كه اين روزها بارها مطرح شده است، تأكيد كرد: <٦gt;
از يك منظر مي‌توان گفت چالشي كه سان با آن درگير است، اهميت فوق‌العاده‌اي در وضعيت آتي صنعت نرم‌افزار خواهد داشت؛ زيرا اين اولين بار است كه يك پلتفرم نرم‌افزاري و تجاري با اين درجه از اهميت قرار است اپن سورس شود و تاكنون هيچ يك از شركت‌هاي بزرگ صنعت ‌IT چنين تحولي را تجربه نكرده‌اند. وضعيت پيچيده‌اي كه سان در آن قرارگرفته از دو جنبه قابل بررسي است: نخست اين‌كه سان تحت فشار شديد جامعه اپن سورس قرار دارد و اين جامعه به گونه‌اي روشن و انكارناپذير حمايت خود را از آينده اين شركت، موكول به پيوستن جاوا به اين جنبش كرده است.
هم مدير پيشين و هم مدير جديد سان تاكنون بارها بر تعهد خود به آرمان اپن سورس شدن جاوا تأكيد كرده‌اند و چنان فضايي را پيرامون خود به وجود آورده‌اند كه مشكل بتوانند از زير بار چنين تعهدي شانه خالي كنند.
واضح است كه اگر پلتفرم جاوا كاملاً اپن سورس شود، تعداد برنامه‌نويسان و كارشناساني كه در عرصه فناوري جاوا مشغول كارند، چند برابر خواهد شد و اين يعني يك بازار بزرگ‌تر و فراگيرتر براي سان. به اين ترتيب پلتفرم جاوا كه اكنون در سراسر دنيا طرفداران و علاقمندان فراواني دارد، به يك امپراتوري عظيم نرم‌افزاري تبديل خواهد شد و مي‌تواند براي افزايش تفوق خود بر بازار نرم‌افزار، تعداد هرچه بيشتري از فعالان جنبش اپن سورس را به لشكر جاوا وارد كند. اما آن روي سكه را هم بايد نگريست؛ يعني مشكل سازگاري و حفظ يكپارچگي سيستم‌هاي نرم‌افزاري مبتني بر جاوا. اين مشكلي است كه شوارتز در سخنراني امسال خود آن را يادآوري كرد.
تاكنون صنعت اپن سورس به‌رغم همه موفقيت‌هايش، نتوانسته‌است راهكاري براي حفظ يكپارچگي و سازگاري سيستم‌هايي كه براين‌اساس توسعه داده مي‌شوند بيابد و اصولاً چنين هدفي با مباني و چارچوب‌هاي كلي جنبش اپن‌سورس در تناقض است. در حقيقت مشكل سان در اپن سورس كردن جاوا نيز همين است. سان نگران است اين فرايند موجب پديد آمدن نسخه‌هاي گوناگوني از پلتفرم جاوا شود كه به دليل سلايق متفاوت توسعه‌دهند‌گان و ديدگاه‌هاي متفاوتشان، با يكديگر سازگار نباشند.
در اين صورت تضميني نيست كه بتوانيم همچون گذشته هر نرم‌افزار مبتني بر جاوا را صرفاً با نصب يك ماشين مجازي JVM- آن هم براساس هسته‌اي كه سان مايكروسيستمز تهيه كرده است - به صورت موفقيت‌آميز اجرا كنيم و حتي اگر بپذيريم كه ممكن است نسخه‌هاي مختلفي از JVM در بازار اپن سورس وجود داشته باشد، اين سؤال پيش مي‌آيد كه نقش رهبري سان در اين ميان چه مي‌شود؟
سان سال‌هاي متوالي براي توسعه پلتفرم جاوا زحمت كشيده‌است و اكنون تصور اين‌كه در فضاي باز صنعت اپن‌سورس، توسعه‌دهندگان ديگري پيدا شوند كه موتور مجازي ‌JVM يا ديگر عناصر و كامپوننت‌هاي بنيادي پلتفرم جاوا را بسيار بهتر از سان بسازند، برايش مثل يك كابوس است.
حتي اگر چنين چالشي هم به‌وجود نيايد، سازگاركردن نسخه‌هاي مختلف جاوا با يكديگر و ايجاد بستري كه نهايتاً بتواند اجراي موفقيت‌آميز نرم‌افزارهاي مبتني بر جاوا را تضمين كند آسان نخواهد بود. به همين دليل صنعت نرم‌افزار با حساسيت و توجه بسيار زياد اين ماجرا را دنبال مي‌كند. اگر سان در اين مسير موفق شود، نه تنها پيروزي بزرگي براي اين شركت خواهد بود، بلكه صنعت اپن سورس به يك الگوي بسيار مهم براي مهاجرت شركت‌هاي نرم‌افزاري از مدل تجاري كنوني (مالكيت نرم‌افزار) به مدل اپن‌سورس (نرم‌افزار آزاد) دست خواهد يافت و اين مي‌تواند طوفاني از تغيير و تحولات مدل كسب‌وكار در سراسر صنعت نرم‌افزار به راه اندازد.

ساير تحولات‌
اما در كنار موضوع مهم اپن سورس، همايش جاوا‌ وان با اخبار و تحولات ديگري نيز همراه بود. از جمله مي‌توان به اعلام پروژه Web Services Interoperability Technology كه در چارچوب آن سان گام ديگري در جهت سازگاري فناوري وب سرويس ساخت خود با ديگر سازندگان عمده اين فناوري، علي الخصوص مايكروسافت، برمي‌دارد، اشاره كرد. اين ابتكار سان در عين حال در جهت توافق مهمي است كه چندي پيش اين دو شركت در جهت حل اختلافات خود به آن دست يافتند.
از ديگر اخبار مهم اين همايش دستاوردهاي جديد بنياد Eclipse در زمينه مدل‌سازي نرم‌افزار بود. چارچوب مدل‌سازي اكليپس (EMF) هم‌اكنون توسط تعدادي از سازندگان بزرگ نرم‌افزار همچون آي‌بي‌ام، بورلند و اوراكل حمايت مي‌شود و الگويي براي تركيب‌كردن ديگر استانداردهاي مدل‌سازي از جمله UML 2.0 در قالب يك استاندارد جديد و كارآمدتر است.
شركت Terracotta يك راهكار جامع براي كلاسترسازي روي سرور آپاچي ارائه كرده بود كه به ادعاي اين شركت مي‌تواند ماه‌ها زحمت برنامه‌نويسان و توسعه‌دهندگان جاوا براي پياده‌سازي يك پروژه كلاسترينگ روي آپاچي را به تنها سي دقيقه برساند! شركت بورلند نيز از خبرسازان عمده همايش امسال بود. بورلند در جاوا‌وان 2006 برنامه سه ساله خود را براي توسعه نرم‌افزار برنامه‌نويسي ‌JBuilder تشريح كرد و از به‌كارگيري چارچوب اكليپس در JBuilder 2007 خبر داد. در عين حال بورلند اعلام كرد يك نسخه رايگان از JBuilder 2006 را با نام Foundation Edition در اختيار علاقمندان قرارداده است.

---